Claus van Amsberg.html



Klaus-Georg Wilhelm Otto Friedrich Gerd von Amsberg, vanaf 16 februari 1966 Claus George Willem Otto Frederik Geert (Claus) van Amsberg (Hitzacker, 6 september 1926 – Amsterdam, 6 oktober 2002) was de prins-gemaal van koningin Beatrix der Nederlanden. Hij werd na zijn huwelijk officieel genoemd Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Claus der Nederlanden, Jonkheer van Amsberg, of kortweg Prins Claus.

bewerk Kinderjaren

Klaus von Amsberg werd in 1926 geboren op het Noord-Duitse landgoed Dötzingen net buiten het stadje Hitzacker aan de rivier de Elbe. Hij behoorde tot een Duitse familie die tot 1919 tot de lage adel werd gerekend. Zijn vader, Klaus Felix von Amsberg, was sinds 1917 rentmeester op het landgoed, na een mislukt avontuur als planter in Afrika. Hij trouwde met Gösta Freiin von dem Bussche-Haddenhausen (1902-1996), de jongste dochter van de barones die de scepter zwaaide over Dötzingen.

In 1928 vertrok het gezin naar Tanganyika (het latere Tanzania), waar zijn vader bedrijfsleider werd van een Duits-Engelse koffie- en sisalplantage. Klaus von Amsberg bracht een kleine tien jaar van zijn jeugd in Tanganyika door en typeerde later die jaren als bijzonder gelukkig. In 1933 stuurde zijn moeder hem, evenals zijn zusjes, naar familie aan de Duitse Oostzeekust. Hij had het daar echter niet naar zijn zin en in 1936 werd hij op een Duitse kostschool in de Afrikaanse kolonie geplaatst. Daar werd hij verplicht lid van de Hitlerjugend.

bewerk Oorlog

In 1938 vertrok zijn moeder opnieuw met Klaus von Amsberg naar Duitsland onder Hitler. Hij ging naar Die Baltenschule in Misdroy in Pommeren, waar hij een vreemde eend in de bijt was bij zijn mede-scholieren. Hij vertrok naar zijn grootmoeder in Bad Doberan en vervolgde zijn schoolopleiding op het plaatselijke gymnasium. Net als veel Duitse scholieren werd hij ook hier lid van de Hitlerjugend en het Jungvolk. In 1943, op zestienjarige leeftijd, moest ook hij in dienst en werd ingedeeld bij de Reichsarbeitsdienst, om in de Pruisische stad Koningsbergen (thans Kaliningrad in Rusland) op een vliegveld te werken. Na een oefenstage in Denemarken werd hij naar Italië gestuurd, waar hij bij de 90e (reserve)pantserdivisie werd ingedeeld. Begin mei 1945 maakten de Amerikanen hem bij zijn allereerste actie aan het front krijgsgevangen en interneerden hem in een kamp, waar hij fungeerde als tolk en chauffeur.

bewerk Carrière

Kerst 1945 was hij weer terug in Duitsland en ging wonen in Hitzacker. Zijn ouders, die in Afrika vastgehouden werden, zag hij pas terug in 1947. Ondertussen maakte Klaus von Amsberg zijn middelbare schoolopleiding af. Omdat hij werd uitgeloot voor de opleiding werktuigbouwkunde besloot hij rechten te studeren in Hamburg. Als werkstudent had hij allerlei baantjes. In 1952 studeerde hij af. In 1953 overleed zijn vader. Na een stage in de Verenigde Staten en een korte periode op een advocatenkantoor, waar hij zich bezig hield met het rechtsherstel van joodse Duitsers, koos hij een heel nieuwe richting: de diplomatie. Op 1 april 1957 werd hij na een geslaagde selectietest ambtenaar op het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken. In 1958 slaagde hij voor het examen attaché.

De eerste buitenlandse diplomatieke baan van Klaus von Amsberg was die van derde ambassadesecretaris in de Dominicaanse Republiek. Hij werd er bevorderd tot tweede secretaris, maar bleef ook lonken naar een post in Afrika. In 1961 werd hij dan tweede ambassadesecretaris en ook eerste medewerker van de ambassadeur en wel in Ivoorkust.

bewerk Beatrix

Prins Claus en koningin Beatrix te Parijs op 5 maart 1991

Op oudejaarsavond 1962 ontmoette hij de Nederlandse kroonprinses voor het eerst op een feestje bij vrienden in Bad Driburg. Anderhalf jaar later volgden ontmoetingen, rond het huwelijk van prinses Tatjana zu Sayn-Wittgenstein en Maurits Prinz von Hessen. In 1963 keerde Klaus von Amsberg naar Duitsland terug om in Bonn te werken op het ministerie van Buitenlandse Zaken, sectie Economische Betrekkingen met Afrika ten zuiden van de Sahara. Verscheidene ontmoetingen eind 1964 en begin 1965, waarbij Richard Prinz zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg als rookgordijn fungeerde, verstevigden de relatie tussen Klaus en Beatrix. Op 1 mei 1965 signaleerde fotograaf John de Rooy hen - toen ze in de tuin van kasteel Drakensteyn wandelden - zonder dat het stel dat in de gaten had; de foto verscheen op 6 mei in de Britse Daily Express en daarna in de Nederlandse kranten. Nadat de pers zijn identiteit had achterhaald - Klaus woonde toen in Bad Godesberg - voelde het stel zich geforceerd een versnelde beslissing te nemen. Op 28 juni maakten zij hun verloving bekend tijdens een televisie-uitzending.

In augustus 1965 bezocht Klaus von Amsberg met Beatrix zijn geboorteplaats om zijn a.s. vrouw voor te stellen aan de bevolking van Hitzacker.

Het feit dat Klaus von Amsberg de Duitse nationaliteit bezat, lid was geweest van de Hitlerjugend en in de Wehrmacht had gediend, zorgde voor commotie bij een deel van de Nederlandse bevolking; twintig jaar na de bezetting lag dit nog gevoelig. De Tweede Kamer debatteerde lang en heftig over de zaak en pas nadat de historicus Loe de Jong in Italië had vastgesteld dat Klaus von Amsberg geen enkele oorlogsmisdaad te verwijten viel, gaven de fractievoorzitters in het parlement aan dat een wetsvoorstel voor het huwelijk een meerderheid zou halen. Op 10 december 1965 kreeg Klaus een Nederlands paspoort en op 16 februari 1966 werd zijn naam officieel gewijzigd in 'Claus George Willem Otto Frederik Geert van Amsberg'.

Op 10 maart 1966 traden Beatrix en Claus in het huwelijk, waarbij hij de titels Prins der Nederlanden en Jonkheer van Amsberg kreeg. De feestelijkheden, die plaatsvonden in Amsterdam, waar de Provobeweging zich al tijden roerde, werden verstoord door diverse relletjes en een rookbom.

Uit het huwelijk werden drie zoons geboren:

• Willem-Alexander (27 april 1967)
• Johan Friso (25 september 1968)
• Constantijn (11 oktober 1969)

Het gezinsleven speelde zich tot 1981 af op kasteel Drakensteyn.

bewerk Maatschappelijke betrokkenheid

Prins Claus bleef zijn hele leven bijzonder geboeid door Afrika. Daar zijn publieke functie in Nederland niet gepaard kon gaan met een ambitieuze carrière heeft het lang geleken dat hij in de schaduw van zijn vrouw stond. In 1970 werd prins Claus benoemd tot voorzitter van de Nationale Commissie voor Ontwikkelingsstrategie, een soort p.r.-orgaan voor het ontwikkelingsbeleid van de regering. Een aantal aanbevelingen van die commissie, zoals een kleine subsidie aan het Angola Comité, dat streed voor een onafhankelijk Angola en een koffieboycot organiseerde om het toenmalige regime van de Portugese kolonie dwars te zitten, bleek de prins in een compromitterende (want politiek omstreden) rol te plaatsen. Daarom kreeg hij functies die minder gevoelig werden geacht: die van voorzitter van de Stichting Nederlandse Vrijwilligers en bijzonder adviseur van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking. Maar ook in die functies voelde prins Claus zich heel beperkt; zijn persoonlijke mening moest hij grotendeels inslikken, waardoor hij kleurlozer overkwam dan hij in feite was; bovendien kon hij door zijn positie niet voortvarend te werk gaan. Toch wist hij door diplomatiek optreden, en ook door de vele lezingen die hij gaf over ontwikkelingssamenwerking, sommige van zijn ideeën wel terdege over te brengen. Zo veranderde mede door zijn invloed de basisvisie op ontwikkelingswerk: in plaats van landen in de Derde wereld te helpen, moeten wij hen leren zichzelf te helpen.

bewerk Troonsbestijging van Beatrix

Nadat Beatrix in 1980 haar moeder Juliana had opgevolgd als koningin en de familie in 1981 van Drakensteyn naar Den Haag was verhuisd, nam de druk op het koninklijk gezin toe en werd ook het leven van prins Claus zwaarder. Hij kreeg als Prins der Nederlanden meer ceremoniële taken en scheen te lijden onder het gebrek aan echt inhoudelijk werk. In 1982 werd de prins opgenomen in het Nijmeegse Radboudziekenhuis. De RVD verklaarde zijn ziekte als: 'klachten van depressieve aard'. Het duurde enkele jaren voordat hij zijn ziekte had overwonnen.

bewerk Ontwikkelingssamenwerking

Ook de Nederlandse regering zag toen in dat men de kwaliteiten van de prins beter moest benutten. In 1984 werd hij benoemd tot inspecteur-generaal Ontwikkelingssamenwerking, een functie waarin hij veel landen moest bezoeken. Verder werd hij benoemd tot lid van de Raad van Commissarissen van De Nederlandsche Bank en van de PTT, en voorzitter van het Export Platform Verkeer en Waterstaat. Ook was de erudiete prins lid van de stichting Biowetenschappen en Maatschappij. Desondanks bleef zijn slagkracht beperkt vanwege zijn positie als lid van het Koninklijk Huis. In 1991 werd de ziekte van Parkinson geconstateerd. Hij zou hierdoor en door de medicatie altijd een stramme motoriek houden.

In 1996 stelde de regering ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag het Prins Claus Fonds in. Het fonds keert geldbedragen uit ter ondersteuning van cultuur en ontwikkeling in Derde wereldlanden. Dit wordt de Prins Claus Prijs genoemd.
In datzelfde jaar overleed de moeder van de prins.

bewerk Ziekte en overlijden

De laatste jaren van zijn leven beleefde prins Claus periodes van ziekte, afgewisseld met oplevingen en actieve periodes. In 1998 onderging hij een geslaagde operatie wegens kanker aan de prostaat, maar de bestralingen zorgden in 2000 voor urinewegproblemen. In 2001 werd een nier verwijderd en kreeg hij problemen met de andere nier. Op 2 februari 2002 lukte het hem wel het huwelijk van prins Willem-Alexander en Máxima bij te wonen. Luchtweginfecties hielden hem dat voorjaar echter wekenlang in het ziekenhuis. Op 8 juni werd zijn eerste kleinkind geboren, Eloise, de dochter van prins Constantijn en prinses Laurentien. Op 9 augustus werd een kransslagader gedotterd. De gevolgen van de ziekte van Parkinson en een longontsteking waren uiteindelijk de oorzaak van zijn overlijden.

Het stoffelijk overschot van de prins arriveert bij de Nieuwe Kerk te Delft

De prins bleef in de ogen van het grote publiek heel lang een aardige, maar wat treurige en kwetsbare schaduwfiguur naast koningin Beatrix. Zeker toen in de jaren negentig de pers zijn ziektes nogal schreeuwerig uitvergrootte, werd dit beeld versterkt. De laatste jaren wist hij dit beeld echter danig bij te stellen. Door zijn warme betrokkenheid bij het wel en wee van ontwikkelingslanden, zijn openhartige interviews, zijn juridische gevechten tegen onjuiste publicaties in roddelbladen en zijn ludieke, humorvolle acties als protest tegen het strakke keurslijf heeft hij toch nog vele Nederlanders in hun hart geraakt. Zo deed hij bijvoorbeeld tijdens een door hem gegeven lezing zijn stropdas af en wierp deze weg. Dit is voor meerdere vooraanstaande mannen aanleiding geweest ook zonder stropdas door het leven te gaan. Ten tijde van zijn overlijden werd hij algemeen gezien als het meest populaire lid van de koninklijke familie.

Prins Claus der Nederlanden, jonkheer van Amsberg, werd op dinsdag 15 oktober 2002 na een plechtige uitvaart bijgezet in de grafkelder van de koninklijke familie in de Nieuwe Kerk te Delft. Voorgangers in de uitvaartliturgie waren ds. Carel ter Linden en pastor Huub Oosterhuis. Voor het eerst in het land sprak men over deze uitvaart als staatsbegrafenis. Prins Claus heeft bij velen in de herinnering het beeld achtergelaten van een stijlvolle en bijzonder integere man.

bewerk Titels en predikaten

• Jonkheer Klaus von Amsberg (1926-1965)
• Jonkheer Claus van Amsberg (1965-1966)
• Zijne Koninklijke Hoogheid Prins Claus der Nederlanden, Jonkheer van Amsberg (1966-2002)
• Zijne Koninklijke Hoogheid de Prins der Nederlanden (1980-2002). Uit respect voor zijn schoonvader, prins Bernhard, heeft de prins deze titel nooit officieel gedragen. De titel is echter wel officieel aan hem toegekend als prins-gemaal van de Koningin der Nederlanden.

bewerk Voorouders

bewerk Externe links

• Officiële pagina over prins Claus
• Dossier bijzetting
• Levensloop
• Dossier prins Claus NOS